تشويق بر اطاعت و ترك معصيت مىشود و لذا در بعض تفاسير اين جمله از آيه سورهء عنكبوت كه مىفرمايد : « ولذكر اللَّه اكبر » را تفسير به ياد خدا در مثل اين حالات نموده‌اند ؛ چون ياد خدا موجب بينش ، تنبّه وجَهِش فطرت و بيدارى ضمير مىشود . چنان كه در سورهء اعراف مىفرمايد : « انَّ الَّذينَ اتَّقُوا اذا مَسَّهُمْ طائفٌ مِنَ الشَّيطانِ تَذَكَّروُا فَاذاهُمْ مُبصِرُونَ » « 1 » . كه ترجمهء ظاهر آن اين است كه : « البته آنهايى كه پرهيزكارند وقتى كه آنها را خاطره‌اى و انگيزه‌اى از شيطان مس كند و به باطن آنها خطور كند متذكّر مىگردند و به ياد خدا مىافتند پس ناگاه بينش و بصيرت يافتگانند » . يعنى فوراً با ذكر و ياد خدا باطن شيطانى آنها رحمانى مىشود . على هذا آثار ذكر خفى و قلبى بسيار و عمده است ولى نبايد به آن اكتفا كرد چون اولًا : از لحاظ اينكه حكم به اسلام و ايمان در شرع ، توقف بر اقرار به لسان دارد و اين اقرار و اعتراف واجب است و بدون آن حكم به اسلام كسى نخواهد شد . و اصولًا الزام به انجام برنامه‌هاى شرعى مثل نماز ، روزه ، حج و غيره متضمن اين اقرار و اعتراف است و اگر كسى ذكر قلبى را سبب بىنيازى از اين

--> ( 1 ) - سورهء اعراف ، آيه 201 .